1- Cinsel temas nedir?
Heteroseksüel ya da homoseksuel olmak uzere genital, genital-oral, oral-anal, genital-anal tüm davranış biçimlerini içerir.
2- CYBH’ların genel özellikleri nelerdir ?
- Her iki cinste de cinsel yönden en aktif oldukları dönemde sık görülürler.
- Genelde sessiz seyrederler.
- Özellikle umursamaz davranışlı kişilerde daha sıktır.
- Akut hastalık dışında infertilite, lohusalık humması, serviks kanseri, fetus ve yenidoğan enfeksiyonları gibi başka hastalıklara zemin hazırlar ve HIV enfeksiyonunun geçişini artırırlar.
3- CYBH olasılığı hangi durumlarda artar ?
- Çok eşlilik
- Eşin birden fazla partnerinin olması
- Genelev kadınları ve müşterileri
- Yakın zamanda cinsel eş değiştirmek
- CYBH belirtisi olanla ilişkiyi sürdürmek
- Eşlerin de tedavi edilmesi gerektiğinin bilinmemesi
- Eğitim ve kondom kullanımının az olması
4- CYBH lar nelerdir?
Yirminin üzerinde bakteri, virus, parazit ve mantarlara bağlı hastalıklar cinsel yolla bulaşmaktadır. Bazı etkenler cinsel organ ve idrar yollarında üretrit (örn: bel soğukluğu), vajinit gibi infeksiyonlara neden olurken diğer bir bölümü genital bölgede lezyonla seyreder (sifilis (frengi), herpes simpleks, genital siğil, bit, uyuz, vb.). Bu etkenler yalnız cinsel bölgede sınırlı kalmayıp bazı durumlarda sistemik hastalıklara da neden olabilirler. Hepatit B virus, hepatit C virus, HIV (AIDS) gibi çeşitli mikroorganizmalar da vücuda bu yolla girerek hastalık oluşturabilirler.
5- CYBH’lardan nasıl korunulur ?
- Kısa süreli, rastgele ilişkilere girilmemeli
- Başkalarıyla ilişkiye girebileceklerle cinsel ilişkiye girilmemeli
- Kondom (prezervatif) kullanılmalı
- Adolesanlara güvenli seks eğitimi verilmeli
- Erken tanı için zaman zaman sağlık kontrolleri yapılmalı
- Hastalık geliştiğinde yakınma olmasa bile eşler de tedavi görmeli
6- Nerelere başvurulmalı ?
CYBH ile ilgilenen uzmanlık alanı Enfeksiyon Hastalıklarıdır. Genital bölgede gelişen cilt lezyonları varlığında dermatoloji uzmanlarından yardım istenebilir. Kadın Hastalıkları ve üroloji uzmanları da bu hastalıkların eğitimini almış ve gerektiğinde yardım alınabilecek diğer bölümlerdir.
CİNSEL YOLLA BULAŞAN ETKENLER VE NEDEN OLDUKLARI HASTALIKLAR
| ETKEN | HASTALIK |
| BAKTERİ | |
| Neisseria gonorrhoeae | Üretrit, servisit, epididimit, konjoktivit, perihepatit, artrit, dermatit, endokardit, menenjit |
| Gardnerella vaginalis | Bakteriyel (nonspesifik) vajinozis |
| Treponema pallidum | Sifilis (frengi) |
| Haemophilus ducreyi | Şankroid (yumuşak şankr) |
| Calymmatobacterium granulomatis | Granuloma inguinale (donovanozis) |
| Shigella, Campylobacter | Enterit (homoseksuel erkeklerde) |
| Group B streptococcus | Neonatal sepsis |
CHLAMYDIA |
|
| C. trachomatis | NGU, servisit, epididimit, konjoktivit, trahom, pnömoni, LGV, Reiter send. |
|
MYCOPLASMA |
|
| Ureoplasma urealyticum | NGU |
| Mycoplasma hominis | PID, postpartum ateş |
|
VIRUS |
|
| HSV | Genital herpes, proktit, neonatal enfeksiyon |
| HAV | Hepatit (homoseksuel erkek) |
| HBV |
Hepatit, PAN, HCC |
| CMV | Mononukleoz send., konjenital enf. |
| HPV | Condyloma acuminatum |
| Molluscum contagiosum | Molluscum contagiosum |
| HIV | AIDS |
|
PROTOZOA |
|
| Trichomonas vaginalis | Vajinit, üretrit |
| Entamoeba histolytica,
Giardia lamblia |
Enterit (homoseksüel erkek) |
|
MANTAR |
|
| Candida albicans | Vajinit, balanit |
|
EKTOPARAZİTLER |
|
| Phthrirus pubis | Pubis infestasyonu |
Sarcoptes scabiei |
skabies |
URETRİT
* Pürülan üretral akıntı, disüri, vulvar irritasyon, sık idrar, pyüri
-Gonokokal uretrit (GU)à akut, daha bol ve pürülan akıntı
-Nongonokokal uretrit (NGU)à subakut, daha az ve berrak akıntı
*NGU;
-sosyoekonomik düzeyi daha yüksek olanlarda…
-birden fazla etken (C.trachomatis, U.urealyticum, T.vaginalis, HSV)
*Üretrit tanısı;
-Öykü
-Fizik muayene (genital organlar)
-Üretral akıntı (idrar yaptıktan 2 saat sonra ya da swab ile)
-Gram boyamada lökosit ve gram negatif diplokoklar => N.gonorrhoeae
-Gonore için çukulata gar, Thayer-Martin besiyerlerine ekim…
-Chlamydia için antijen aranır, doku kültürü yapılır…
Tedavi;
GUà seftriakson, siprofloksasin
NGUà doksisiklin, eritromisin, azitromisin
SERVİSİT, SALPENJİT
*Serviks ağzında purulan akıntı, alt kadran ağrısı, adneksial-servikal hassasiyet
* Mukopurulan servisità N.gonorrhoeae, C.trachomatis
*HSV’de diğer bir servisit etkenidir
VAJİNİT
*Vajinal akıntı, vulvar, perineal irritasyon (kaşıntı, ağrı…)
-Etkenler: C.albicans, T.vaginalis, bakteriyel vajinozis(BV)
| C.albicans | T.vaginalis | BV | |
| Vajinal akıntı | Kesilmiş süt | Bol, köpüklü | Yapışkan gri |
| PH | 4.5 | >5.0 | >5.0 |
| KOH ile kötü koku | – | + | + |
| Clue cells | – | – | + |
| Maya | + | – | – |
| Motil trikomonas | – | + | – |
Tedavi;
*Candidaà azol bileşikleri (imidazol, ketokanazol, klotrimazol, flukonazol…)
*Trikomonas ve G.vaginalisà metronidazol
*Eşlerin de tedavisi gerekli
GENİTAL LEZYONLAR
| Ülseratif | Nonülseratif |
| Sifilis
Şankroid HSV Donovanozis (granuloma inguinale) Lenfogranuloma venerum |
Molluscum contagiosum
Condyloma accuminata Pedikulozis Skabies Tinea cruris |
* HSV: gruplar halinde, ağrılı yüzeyel vezikuller, bilateral lenfadenopati (tanıda Tzanck smear)
* Sifilis: Tek, temiz tabanlı, tabanı sert, ağrısız ülser (şankr)
* Şankroid: Ağrılı, tabanı nekrotik ama sert değil
* Granuloma inguinale: Ağrısız, yavaş ilerleyen destrüktif ülser
* Lenfogranuloma venerum: Ağrısız papülà ülser
SİFİLİS
*Etken Treponema pallidum
*Seksüel, transfuzyon, transplasental bulaşabilir.
*İnkubasyon dönemi ~3 hafta
1- Primer dönem;
-Şankr
-Bilateral ağrısız lastik kıvamında LAP
2- Sekonder dönem;
-yaygın döküntü (avuç içi ve ayak tabanı dahil)
-Condyloma lata (nemli bölgelerde hipertrofik papuller)
-Hematojen yayılım söz konusu…
3- Tersiyer (geç) dönem;
-Gom (deri, kemik ve iç organlarda granulomatöz oluşumlar)
-KVS tutulumu (aortit, aort anevrizması)
-Nörolojik bulgular (tabes dorsalis, menenjit)
*Tanı;
-Direk inceleme (karanlık alan, gümüşleme)
-Serolojikà Özgül olmayan (VDRL;RPR)
Özgül olan (TPI; TPHA; FTA)
Tedavi: Penisilin. Allerji varsa, eritromisin, tetrasiklin, seftriakson
ŞANKROİD (YUMUŞAK ŞANKR, ULCUS MOLLE)
*Etken Haemophilus ducreyi
*İnkubasyon dönemi 4-7 gün
*Ağrılı, yumuşak ülser + tek taraflı süpüratif LAP
Tanı;
-Gram boyamada balık sürüsü gibi gram negatif basiller
-Kültür (çukulata agar)
Tedavi; seftriakson, azitromisin, siprofloksasin
GRANULOMA İNGUİNALE (DONOVANOSİS)
*Etken Calymmatobacterium granulomatis
*Tanı; ağrısız ülserinden yapılan kazıntı/biopsi örneğinde hucre içi donovan cisimcikleri…
*Tedavi ; tetrasiklin, trimetoprim/sulfametaksazol
LENFOGRANULOMA VENERUM (LGV)
*Etken Chlamydia trachomatis
*Ağrısız papülà ülser + bölgesel LAPà genitoanorektal elefantiazis
*Tedavi; tetrasiklin
Cinsel yolla bulaşan farenjit : N.gonorrhoeae
C.trachomatis
HSV
T.pallidum
Cinsel yolla bulaşan hepatit: HBV
HCV
HAV (homoseksüel erkek)
Cinsel yolla bulaşan barsak enfeksiyonları: Salmonella
Campylobacter jejuni
Shigella
Cryptosporidium
Turkish
English